Uitleg bij de afbeelding
Links: Echte zelfstandige
-
Werkt voor meerdere opdrachtgevers
-
Vrij & eigen baas
-
Draagt eigen risico & materialen
Rechts: Schijnzelfstandige
-
Werkt alleen voor één baas
-
Onder gezag & geen vrijheid
-
Werkt met spullen van de baas
⚠️ Conclusie: Lijkt zelfstandig, maar is eigenlijk werknemer. Hierdoor is er risico op boetes en navorderingen voor de opdrachtgever.
Top! Hier is een praktische checklist om te controleren of iemand echt zelfstandig is of mogelijk schijnzelfstandige:
Checklist: Zelfstandig of Schijnzelfstandige?
1. Aantal opdrachtgevers
-
✅ Echte zelfstandige: werkt voor meerdere klanten tegelijk.
-
⚠️ Schijnzelfstandige: bijna altijd één opdrachtgever.
2. Vrijheid in uitvoering
-
✅ Echte zelfstandige: bepaalt zelf hoe, wanneer en waar het werk gebeurt.
-
⚠️ Schijnzelfstandige: opdrachtgever legt dat vast.
3. Eigen middelen en gereedschap
-
✅ Echte zelfstandige: gebruikt eigen gereedschap en materialen.
-
⚠️ Schijnzelfstandige: opdrachtgever levert alles.
4. Financieel risico
-
✅ Echte zelfstandige: kan winst maken, maar loopt ook verlies.
-
⚠️ Schijnzelfstandige: weinig tot geen financieel risico.
5. Duur en aard van de samenwerking
-
✅ Echte zelfstandige: korte projecten, flexibel contract.
-
⚠️ Schijnzelfstandige: langdurige, vaste relatie, lijkt op dienstverband.
6. Overige signalen
-
Geen of weinig reclame/marketing voor eigen diensten.
-
Geen mogelijkheid om eigen werktijden of vakanties te kiezen.
-
Betaling zoals een salaris, niet per project of resultaat.
💡 Tip: Als je op meerdere punten van de ⚠️ kolom “ja” kunt antwoorden, is er een risico op schijnzelfstandigheid. In dat geval kan het verstandig zijn om een modelovereenkomst zzp of advies van een jurist te gebruiken om de zelfstandige status te bevestigen.
Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand officieel als zelfstandige (zzp’er) wordt aangemerkt, maar in werkelijkheid werkt als een werknemer. Met andere woorden: het lijkt alsof die persoon zelfstandig is, maar de feitelijke werkomstandigheden lijken op een dienstverband.
Belangrijkste kenmerken
Een “schijnzelfstandige” heeft vaak de volgende kenmerken:
-
Één opdrachtgever
-
Hij werkt bijna uitsluitend voor één bedrijf.
-
-
Geen zeggenschap
-
De opdrachtgever bepaalt hoe, waar en wanneer het werk wordt gedaan.
-
-
Geen eigen middelen
-
De opdrachtgever levert gereedschap, materialen of een werkplek.
-
-
Weinig financieel risico
-
Bij fouten of verlies draagt de zelfstandige nauwelijks eigen risico.
-
-
Langdurige samenwerking
-
De relatie lijkt op een vast dienstverband, niet op tijdelijke projecten.
-
Waarom is dit belangrijk?
-
De Belastingdienst kan dit corrigeren door loonbelasting en premies alsnog te innen bij de opdrachtgever.
-
Er kunnen boetes opgelegd worden voor het verkeerd kwalificeren van de arbeidsrelatie.
-
Het betekent dat iemand die dacht zelfstandig te zijn, eigenlijk de rechten van een werknemer had (bijvoorbeeld pensioen, ziektewet, vakantiedagen).
💡 Kortgezegd:
Schijnzelfstandigheid = lijkt zelfstandig, maar is in werkelijkheid werknemer.
Voorbeeldsituatie
-
De zzp’er ontvangt €3.000 per maand van de opdrachtgever.
-
De samenwerking duurt 12 maanden.
-
De Belastingdienst stelt vast dat het een verkapt dienstverband was.
-
Werkgever/ opdrachtgever moet loonheffingen en premies betalen: loonbelasting + premies sociale verzekeringen.
-
Stel dat loonbelasting + premies samen ongeveer 35% van het loon zijn.
Stap 1: Bereken het belastbare loon
Maandloon: €3.000
Aantal maanden: 12
3.000 \times 12 = 36.000
Dus het belastbare loon is €36.000.
Stap 2: Bereken de te betalen belasting en premies
Loonheffing + premies: 35% van €36.000
36.000 \times 0.35 = 12.600
De opdrachtgever moet dus €12.600 aan loonbelasting en premies terugbetalen.
Stap 3: Boete bij schijnzelfstandigheid
De Belastingdienst kan een boete opleggen tot 100% van de achterstallige premies, afhankelijk van de ernst en opzet.
-
Milde situatie (bijvoorbeeld onwetendheid) → 25% van €12.600 = €3.150
-
Ernstige situatie of opzettelijk → 100% van €12.600 = €12.600
Stap 4: Totaal dat de opdrachtgever moet betalen
-
Achterstallige loonheffing + premies: €12.600
-
Boete (voorbeeld 50%): €6.300
-
Totaal = €12.600 + €6.300 = €18.900
💡 Let op: de exacte boete hangt af van de beoordeling door de Belastingdienst, maar dit laat zien hoe groot het bedrag kan worden.
